تبلیغات
پی کو باکس پی کو باکس دانشجویان بزرگمهر - معماری سنتی2..دانلود مجله و کتاب
 
دانشجویان بزرگمهر
بیاید بزرگ مهر باشیم
درباره وبلاگ


این وبلاگ برای تمام دانشجویان و علقمندان هنر تاسیس شده البته بیشتر با جهت گیری رشته های دانشگاهی(خصوصا" رشته های موجود در دانشگاه هنر بزرگمهر)

مدیر وبلاگ : مهرداد برومند
نویسندگان
نظرسنجی
بیشتر دوست دارید چه مطالبی را در وبلاگ ببینید









برچسبها
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
Persian Websites Directory

در ادامه ی مباحث معماری سنتی...

فن ساخت قوس ها

همانطوری كه قبلاً یادآور شدیم عامل نیاز،‌یكی از دلایل مهمی است كه سازندگان سازه ها را برای پیدا نمودن روش های نوین وادار می نموده است.

در سرزمین ایران همواره مشكل كمبود چوب وجود داشته، از این رو سازندگان ساختمان را به پیدا نمودن فنونی كه بتوان این كمبود را در روند ساختمان رفع نمایند، وادار نموده است.

نكته دوم مورد توجه ، مسئله اعتقاد معماران مسلمان به ساختن فضاهائی با ابعاد انسانی است كه به آنها اجازه ساختن فضاهای خیلی بزرگ را نمی داده است.

در اینجا این نكته قابل توجه است كه دلیل دوم یعنی ساختن با ابعاد انسانی آنها را از استفاده و ابداع فنون نو و متكامل باز نداشته است.

هر چند كه در طول تاریخ معماری اسلامی بناهای با ابعاد بزرگ نیز وجود دارد كه معمولاً با ملاحظات خیلی خاص امیران آن زمان ساخته شده اند.

در فن ساخت سازه های طاقی بخصوص قوس ها سازندگان آن از روشی استفاده كرده اند كه مسئله كمبود چوب را رفع نموده. این روش بدون استفاده از قالب های چوبی برای ساختن قوس ها می باشد.

برای اجرای قوس ها قالب هایی از آجر بر روی زمین ساخته و داخل قالب را با نی و ملات گچ پر كرده و بعد از خشك شدن و یرون آوردن آن قرینه آن را در همین قالب ساخته و به كمك چوب بر روی دیوار سوار می كنند.

اندازه مقطع این قالب ها نسبت به كاری كه در نظر می گرفته اند، مستطیلی در حدود 5 سانتی متر عرض و 20 تا 25 سانتیمتر طول باشد.

برای دهانه های بزرگ، چون ساختن و ریختن قالب گچ بر روی زمین و سوار كردن آن بر روی دیوار میسر نبوده بر روی بنا تكه تكه قوس را اجرا می كرده اند.

تعداد لنگه یا تویزه ها برای اجرای یك قوس می تواند نسبت به روشی كه در قرار دادن آجرها در ساخت قوس بكار گرفته می شود، تغییر نماید.

دو روش اصلی ساخت قوس ها به ترتیب زیر می باشد:

-      اجرای روش پری

-      روش اجرای رومی

در روش اول،‌یعنی اجرای پری ، سازنده از سرعت عمل بیشتری برخوردار است، برای ساختن قوس با این روش احتیا به یك لنگه یا تویزه است.

روش عمل آن به این نحو است كه آن را در محل مورد استفاده قرار داده سپس با استفاده از ملات گچ آجرها را از طرف ضلع در از آن موازی لنگه می چینند به نحوی كه اول یك ردیف قوس زده سپس ردیف های بعد، به موازات آن چیده می شود.

این نوع قرار گرفتن آجرها بر روی هم از مقاومت كلی قوس بخاطر اینكه سطح تكیه آجرها بر روی هم كم می باشد، می كاهد.

در روش اجرای رومی پیچیدگی كاری بیشتری وجود دارد، در این روش احتیاج به دو تیوزه یا لنگه داریم ، بصورتیكه یكی در راس كار و دیگری به موازات آن در نقطه دیگر یا انتهای كار قرار می گیرد.

بر عكس روش اجرای پری، در اجرای رومی ساختن قوس از دو طرف پاكار آغاز می شود و در تیزه قوس كار پایان می یابد.

در این روش آجرها از طرف ضلع دراز آنها موازی با عرض قوس در كار گذاشه می شوند.

در این روش اجرایی پیچیده، مشكل ایستایی قوس در حین اجرا در نقطه شكرگاه یا زاویه ایی كه نقطه شكنندگی قوس در آن است، را داریم.

اگر بخواهیم با این مسئله همانطوری كه سازندگان گذشته با آن روبرو بوده اند، عمل كنیم، در فاصله 3/1 از نصف دهانه(نصف هانه را به سه قسمت كرده و یك قسمت را جدا می كنیم.) مبادرت با استفاده از شمع های چوبی نموده به طوری كه نیم قوس های ساخته شده در این زاویه بر روی این شمع ها تكیه داده می شوند.

و سپس بقیه قوس را اجرا می كنیم.

این روش نسبت به روش اجرایی پری از استحكام بیشتری برخوردار است و مهارت بیتشری برای اجراء می خواهد.

در معماری اسلامی ایران مثال های متعددی از اجرای قوس با این دو روش دیده می شوند . این روشها در ساخت قوس ها در قبل از اسلام نیز معمول بوده است.

از روش اجرایی پری در قبل اسلام در طاق بزرگ كسری و در دوره اسلامی آثار اولیه در قرونه اولیه بعد از اسلام مثل مسجد تاریخانه دامغان ، مسجد جامع اصفهان، مجسد جامع اردستان و مثال های دیگر موجود می باشند.

مسجد تاریخانه(قدیمی ترین مسجد ایران):

 

مسجد جامع اردستان:

 

در نمونه هایی كه در مسجد جامع اصفهان و اردستان دیده می شوند سازندگان سعی نموده اند، تا آجر چینی جرزها یا ستون ها را تا زاویه ایی كمی بالاتر از پاكار قوس ادامه داده و سپس آجر چینی قوس به روش پری بر روی آن تكیه می كند.

نوع دیگر از روش مختلط در یكی از بناهای شهر خیوه به چشم می خورد ، در این روش مقعر و محدب قوس با روش رومی و ما بین آن با روش پری چیده شده است.

مثال های زیادی نیز در بكارگیری از روش اجرایی رومی توان نام برد.

مقبره سنگ بست، مقبره شاه اسماعیل در بخارا، مسجد جامع گلپایگان، مسجد جامع قزوین ،‌درب ورودی گنبد قابوس و ... ،‌نمونه هایی از آنها می باشند.

مقبره ی شاه اسماعیل

مسجد جامع قزوین

 

انشا الله در پست های آینده به بحث ایستایی قوس ها می پردازیم.

 

دانلود:

 

کتاب Losangeles houses

DOWNLOAD

 

 

کتاب Bulding systems for interior designers

DOWNLOAD

 

 

مجله ی Modern Design  June 2008

DOWNLOAD

 






نوع مطلب : معماری، مرمت و میراث فرهنگی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

       نظرات
جمعه 9 اسفند 1387
مهرداد برومند
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


 
 
 
پی کو باکس